Anton Oostveen en Esther van Hermon intensiveren zorgtak op hun bedrijf De Pruimenpot

De oogst van 3,5 hectare pruimen staat voor de deur bij De Pruimenpot, het bedrijf van Anton Oostveen en Esther van Hermon in Dronten. "Pruimen geven het meeste werk in de zomer”, zegt Anton Oostveen. "Eerst dunnen en daarna de pluk.” Vorig jaar breidden de ondernemers de zorgtak op hun bedrijf uit. Bij de pluk van de pruimen werken de cliënten volop mee.

Het is een drukte van belang op het erf van Anton Oostveen en Esther van Hermon in Dronten. Overal waar je kijkt is activiteit. Kinderen in de tuin op de trampoline, met een sproeier er onder want het is zomers warm. Een terrastafel waar koffie en thee wordt gedronken door cliënten van de zorgboerderij, hun begeleiders en scholieren. Aan en afrijdende auto’s van klanten die pruimen, aardbeien en appels kopen in de winkel op het erf. Oostveen en Van Hermon blijven rustig onder alle drukte en schuiven aan bij de terrastafel, terwijl hun oudste dochter Hinke de klanten helpt in de winkel. "We hebben al nieuwe appels, dat kun je wel even zeggen”, geeft Van Hermon haar dochter mee.

Oostveen en Van Hermon hebben een druk jaar achter de rug op hun bedrijf De Pruimenpot. De eigen kleinschalige zorgtak op hun fruitteeltbedrijf werd vorig jaar uitgebreid met cliënten van ‘s Heeren Loo, een instelling die ondersteuning geeft aan mensen met een verstandelijke beperking. Ook openden ze een winkel op het erf. "Er is veel veranderd”, geeft Esther van Hermon aan. "Het is druk, maar erg leuk. We hebben nu mensen met een licht verstandelijke beperking die bij ons werken. Dat is wennen, voor hen, voor hun begeleiders en voor ons. Maar we kunnen nu ook meer doen. Zo verkopen we in onze winkel allerlei zelfgemaakte producten zoals jams, pruimencompote, chutneys en sappen. Wat we allemaal maken, kunnen we niet zonder onze cliënten.”

Keuze voor pruimen

In 1995 namen Oostveen en Van Hermon het fruitteeltbedrijf over van de ouders van Oostveen. Het bestond toen uit 9 hectare appels, waarvan de laatste aanplant bestond uit een nieuwe Jonagold mutant. Drie hectare lag nog open, die door de jonge ondernemers werd ingevuld met deze mutant. "Het resultaat hield eind jaren ´90 echter niet over met 12 hectare appels”, blikt Oostveen terug. "We konden of groter worden in de appels of gaan intensiveren. We kozen voor het laatste.” Ze overwogen in plaats van appels voor een deel peren aan te planten. "De verwachting was toen dat dit areaal flink zou gaan uitbreiden”, zegt Oostveen. "Zou dat wel goed gaan, zo vroegen we ons af. Een paar jaar later was dit nog steeds een actuele vraag. Ik wilde in ieder geval in het groot fruit blijven. Zo kwamen we bij pruimen uit.”

Als appels met pruimen worden vergeleken, dan kent de teelt van appels volgens Oostveen veel vaste kosten en minder variabele kosten. Snoeien, gewasbescherming, al deze kosten worden gemaakt, of er nu veel of weinig appels worden geplukt. "Bij pruimen zijn er veel meer variabele kosten”, aldus Oostveen. "De kosten hangen veel meer samen met het aantal kilogrammen dat je oogst. Plukken, bewaren en het sorteren, die kosten gaan per kilogram. En verder zijn ook de kosten voor het dunnen soms erg hoog.”

De eerste pruimen van dit seizoen van het soort Jubileum waren afgelopen week rijp en oogstklaar. "Een pruimenboom toont zich niet zo mooi als er geoogst moet worden”, vindt Van Hermon. "Het blad kan scheuren, de boom oogt tijdens de oogst niet zo stralend als bij appels het geval is. Als je van heel netjes houdt, van bomen die zich mooi tonen, dan moet je niet voor de pruimenteelt kiezen.”

Bewust Kleinschalig

Met de zorgtak op hun bedrijf gingen Oostveen en Van Hermon in 2004 van start. Al in de tijd dat Van Hermon op de Agrarische Hogeschool zat, had ze het idee opgevat ooit iets te gaan doen met zorg. Jaren later las ze een artikel over een boomkweker met een zorgtak op zijn bedrijf. Ze werd enthousiast en ging kijken naar wat er op hun bedrijf mogelijk zou zijn. Via het Steunpunt Landbouw en Zorg volgde ze een aantal cursussen. De opmerking van één docent bleef haar bij. Van Hermon: "Natuurlijk moet je goed verdiepen in de zorgtak. ‘Maar je moet gewoon boer blijven als je de zorgtak klein wil doen’, zo vertelde de docent.” Het is ook de insteek van Oostveen en Van Hermon. "Als je een professioneel fruitteeltbedrijf wilt runnen, heb je geen tijd voor een grootschalige zorgtak. Met een klein groepje mensen of kinderen is het te overzien”, zegt Van Hermon.

Via scholen voor zeer moeilijk lerende kinderen (ZMLKscholen) kwamen de eerste cliënten op het bedrijf. Dat zijn twee jongens die nog altijd bij hen komen. Eén keer per maand logeren zij in het weekend bij de familie. Momenteel begeleiden Van Hermon en Oostveen twee jongens van 20 jaar die voor dagbesteding op het bedrijf komen. Daarnaast voorzien zij in crisisopvang van licht verstandelijk gehandicapte kinderen, die door omstandigheden een tijdje niet naar school kunnen of uitzien naar een andere school. "Voor deze kinderen is er een lange weg te gaan voordat ze bijvoorbeeld van school zijn gewisseld, dat heeft met indica- ties en dergelijke te maken”, legt Van Hermon uit. "Zodoende verblijven regelmatig kinderen van ZMLK-scholen voor een aantal weken of een paar maanden bij ons.”

Bij de opstart van de zorgtak benaderden de ondernemers ook zorginstellingen met hun aanbod van zorg op de boerderij. Daar kwam niet direct iets uit, maar ‘s Heeren Loo in Ermelo zei hen wel toe dat zij zich vanaf 2007 meer in Flevoland willen gaan profileren. "Vanaf die tijd zijn we intensief met hen gaan praten”, aldus Oostveen. Het resulteerde in een samenwerking met ‘s Heeren Loo, waarbij deze zorginstelling zelf cliënten begeleidt op zorgboerderij De Pruimenpot. Oostveen legt uit: "Voor de kinderen en jongeren die we zelf begeleiden, vragen hun ouders een persoonsgebonden budget aan. Daarvan wordt hun zorg betaald. Voor ‘s Heeren Loo ligt dit anders, zij schuiven geen cliënten door. We hebben een manier van samenwerken gevonden, waarbij ‘s Heeren Loo bij ons een gebouw huurt met een ruimte voor dagbesteding, en met sanitair etc. Daarnaast werken ze mee

op het bedrijf. Deze manier van samenwerken bevalt ons erg goed.” Zijn vrouw vult hem aan: "De betaling staat vast, ongeacht hoeveel cliënten we ontvangen. Gemiddeld hebben we per dag tien mensen van ‘s Heeren Loo, maar dat wisselt nog wel eens. Daar passen wij het werk flexibel op aan.”

JamKeuKen

In 2008 werd de schuur van De Pruimenpot verbouwd voor de begeleiding van de cliënten van ‘s Heeren Loo. Ook werd toen de winkel geopend, waar zoveel mogelijk producten van het eigen bedrijf worden verkocht. Pruimen, appels, maar ook groenten uit de eigen groentetuin. "Die wordt helemaal bijgehouden door de mensen van ‘s Heeren Loo”, zegt Van Hermon. Ook bij collega-telers worden producten aangekocht voor de winkel en de verwerking ervan in sap- pen en jams.

Op het bedrijf is, zomer en winter, werk genoeg voor de cliënten van de zorgboerderij. Zoals appels en pruimen dunnen en plukken, maaien, snoeihout opruimen, onderhoudswerkzaamheden en trekker rijden. Afgelopen winter maakte De Pruimenpot voor het eerst kerstpakketten, waar ze tot vlak voor de Kerst druk mee waren. Ook helpen de cliënten in de winkel en in de jamkeuken bij het maken van de jams en sappen en het etiketteren van de producten. Van Hermon: "Het persen tot sap gaat met een handpers. Dan komt het aan op kracht, dat vinden de mensen prachtig werk.”

Anne-Marie Rops

Bedrijf en gezin

Anton Oostveen (43) en Esther Van Hermon (43) hebben drie dochters: Hinke (12), Maartje (10) en Ruth (8). De familie teelt 6 hectare appels, Elstar en Goudrenet. Op 3,5 hectare worden twee grotere pruimsoorten geteeld, Reine Victoria en Jubileum. Daarnaast telen ze op beperkte schaal kleine soorten zoals Opal en Voyageur die in de winkel aan huis worden verkocht. De grotere pruimsoorten gaan voor het overgrote deel naar veiling The Greenery. Oostveen en Van Hermon zijn, als enige pruimentelers in Flevoland, lid van telersvereniging Reine Victoria in Noord-Holland. Komende herfst wordt het pruimenareaal uitgebreid met 0,5 hectare.

Op 1 hectare worden tweedejaars walnoten geteeld. De ondernemers besloten deze teelt wat groter op te zetten, nadat ze van de walnoten van enkele grote bomen rond het huis walnotenolie hadden gemaakt. "Die kun je bijvoorbeeld gebruiken in de salade”, zegt Esther van Hermon. "Mensen die houden van culinair koken, vinden dit een geweldig product.”

De ondernemers openden vorig jaar een winkel op het erf. Ook intensiveerden zij de zorgtak op hun bedrijf. Oostveen is naast fruitteler en zorgaanbieder werkzaam als redacteur voor bladen in de fruitteelt- en groentesector.